آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶/۲۴. مهلتها و نرخها مطابق قوانین و بخشنامههای تا این تاریخ است؛ سازمان امور مالیاتی گاهی مهلتها را با اطلاعیه تمدید میکند. این نوشته راهنمای عمومی است و جای مشاورهٔ مالیاتی را نمیگیرد.
گزارش فصلی مادهٔ ۱۶۹ از آن تکالیفی است که هیچ مالیاتی به همراه ندارد و به همین دلیل آسان فراموش میشود — تا وقتی برگ جریمهاش برسد. این راهنما میگوید چه کسی باید بفرستد، چه چیزی داخلش است، تا کی، و چطور با سامانهٔ مؤدیان و اظهارنامهٔ ارزش افزوده جور درمیآید.
گزارش فصلی چیست
مادهٔ ۱۶۹ قانون مالیاتهای مستقیم و آییننامهٔ اجرایی تبصرهٔ ۳ آن، اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل مشمول را مکلف میکند فهرست معاملات هر فصل را — خرید و فروش کالا و خدمات، با مشخصات طرف معامله — به سازمان امور مالیاتی ارسال کنند. هدف سازمان تطبیق است: فروشی که شما گزارش میکنید باید با خریدی که طرف مقابل گزارش کرده بخواند. هر جا نخواند، یکی از دو طرف رسیدگی میشود.
مهلت: ۴۵ روز پس از پایان فصل
آییننامه مهلت را «حداکثر تا یک ماه و نیم پس از پایان هر فصل» تعیین کرده است. برای سال ۱۴۰۵:
| فصل | مهلت ارسال |
|---|---|
| زمستان ۱۴۰۴ | ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ |
| بهار ۱۴۰۵ | ۱۵ مرداد ۱۴۰۵ |
| تابستان ۱۴۰۵ | ۱۵ آبان ۱۴۰۵ |
| پاییز ۱۴۰۵ | ۱۵ بهمن ۱۴۰۵ |
| زمستان ۱۴۰۵ | ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۶ |
این مهلت یک ماه دیرتر از اظهارنامهٔ ارزش افزودهٔ همان فصل است. ترتیب منطقی کار این است: اول اظهارنامهٔ ارزش افزوده (تا ۱۵ ماه اول فصل بعد)، بعد گزارش فصلی با همان اعداد (تا ۱۵ ماه دوم). اگر این دو با هم نخوانند، خودتان مغایرت ساختهاید.
هر ردیف چه اطلاعاتی دارد
- نوع معامله: خرید، فروش، قرارداد پیمانکاری، پرداخت اجاره، حقالزحمه و مانند آن؛ همچنین معاملات با اشخاص خارجی و واردات و صادرات.
- طرف معامله: شناسهٔ ملی (اشخاص حقوقی)، کد ملی (اشخاص حقیقی) یا کد اقتصادی؛ برای اشخاص خارجی شمارهٔ اختصاصی. رایجترین دلیل رد شدن ردیف، همین شناسه است — یا خالی است یا برای شرکت منحلشده.
- صورتحساب: شماره و تاریخ.
- مبالغ: مبلغ کالا یا خدمت، مالیات و عوارض ارزش افزوده، و در صورت وجود، مبالغ کسر شده (مثل مالیات تکلیفی).
معاملات کوچک: آییننامه اجازه میدهد معاملاتی که مبلغشان کمتر از درصدی از «حد نصاب معاملات کوچک» (موضوع قانون برگزاری مناقصات) است، بهصورت تجمیعی و بدون مشخصات طرف گزارش شوند. حد نصاب هر سال اعلام میشود؛ رقم امسال را از اطلاعیهٔ سازمان بگیرید و در نرمافزار تنظیم کنید تا خودش تفکیک کند.
جریمه
به تصریح مادهٔ ۱۶۹، جریمهٔ عدم ارسال فهرست معاملات یک درصد مبلغ معاملاتی است که فهرست آنها ارسال نشده. این جریمه به سود و زیان شما کاری ندارد؛ شرکتی که سال زیانده داشته و گزارش فصلی نفرستاده، همان یک درصد کل معاملات را میپردازد. همان ماده برای صدور نکردن صورتحساب یا درج نکردن شماره اقتصادی هم جریمهٔ جداگانه (دو درصد مبلغ) دارد.
رابطه با سامانهٔ مؤدیان
صورتحسابهای الکترونیکی که به سامانهٔ مؤدیان میفرستید، همان اطلاعاتی را دارند که در بخش فروش گزارش فصلی لازم است؛ سازمان همین داده را برای پیشپر کردن فهرست به کار میگیرد. ولی دو نکته: خریدهای شما از فروشندگانی که هنوز مشمول سامانه نیستند (یا صورتحساب کاغذی دادهاند) در سامانه نیست و باید خودتان اضافه کنید؛ و مسئولیت درستی فهرست همچنان با شماست، نه با پیشپرکننده. تا وقتی سازمان بهصراحت اعلام نکرده که ارسال فهرست برای مشمولان سامانه ساقط شده، فرض را بر ارسال بگذارید و اطلاعیههای فصلی سازمان را دنبال کنید.
اشتباههای رایج
- گزارش فروش بدون گزارش خرید. فهرست دو طرفه است؛ خریدهای بدون گزارش، هم جریمه دارد و هم اعتبار ارزش افزودهشان زیر سؤال میرود.
- اعداد گزارش با اظهارنامهٔ ارزش افزوده نمیخواند. هر دو باید از یک منبع (فاکتورهای ثبتشده) ساخته شوند، نه یکی از دفاتر و دیگری از اکسل فروش.
- شناسهٔ طرف را از فاکتور کاغذی کپی کردهاید. شناسهٔ ملی شرکتها را یک بار در پروندهٔ طرف حساب ثبت کنید و از همانجا بیاورید.
- گزارش فصل با تأخیر و بدون اصلاح فصل قبل. اگر ردیفی از فصل قبل جا مانده، آن را در همان فصل با ارسال اصلاحی ثبت کنید، نه در فصل جاری.
این نوشته راهنمای عمومی است و جای مشاورهٔ مالیاتی یا حقوقی را نمیگیرد. مهلتها و نرخها از متن قانون و آییننامههای اجرایی نقل شدهاند و با اطلاعیهٔ سازمان امور مالیاتی یا سازمان تأمین اجتماعی ممکن است تغییر یا تمدید شوند؛ پیش از اقدام، اطلاعیهٔ روز را ببینید.
در دفترنگار فهرست معاملات فصل از روی فاکتورهای خرید و فروش ساخته میشود، کد اقتصادی و شناسهٔ ملی طرفها کنترل میشود و سررسید هر فصل در تقویم تکالیف یادآوری میشود.
همهٔ مقالات مقالات تکالیف قانونی
